6 YEARS OLD

HAN SONG JUNG

 

 

  

GINSENG HAKKINDA UZMAN DOKTOR GÖRÜŞLERİ 

Güzellik Bitkilerde Saklıdır İnanın Bana

 

Bitkilerin gücü tartışılmaz. Örneğin sakın bana Ginseng'in seks hayatınıza iyi etkide bulunduğunu bilmediğinizi söylemeyin. Hem de büyük bir etkisi var. Ayrıca bu etki doktorlarca da onaylanmış. 4000 yıl önce Ortadoğu'da keşfedilen ve cinsel hayata etkisi kanıtlanan bu mucizevi bitki bugün birçok bitkisel ilacın ana maddesini oluşturuyor. Hikayeye göre Siyam Kralı 14. Louis'ye bu bitkiyi armağan ediyor ve diyor ki "Kralı bununla uyandırabilirsin." 14. Louis o kadar memnun kalıyor ki bu hediyeden her akşam yatağına başka bir metresini davet ediyor. Mucizevi bitki Ginseng'in hikayeleri çok. Bunun gibi son derece yararlı başka bitkileri de size tanıtmaya devam edeceğim. Unutmamamız gereken vücudumuza iyi gelecek her türlü ilacın doğada gizli olduğu. Bitkilerin sırlarıyla ilgili yazı haftaya burada.

Bitkiler aleminin kralı kim?

Hepimiz arslanı hayvanlar aleminin kralı olarak biliriz. Bitkiler aleminde kral olarak hangi bitkiyi nitelendirirdiniz diye sorsanız, ben hiç düşünmeden "Ginseng" derim. Tabii sağlığa yararı açısından bir değerlendirme. Ancak etkili olduğu hastalıkların sayısına baktığınızda bana "kral" ünvanı da biraz haksızlık gibi geliyor, belki "imparator" daha uygun. Tanrı doğada bazı bitkileri taçlandırmış. İlaç olarak çok önemli etkili bileşenlere sahip "Haşhaş" meyvesinin tepesinde bulunan taç bu bitkinin önemi ile uyumlu. Son zamanların popüler meyvesi Nar'ın da tepesinde tacı var; yapılan bilimsel çalışmalar da bu unvana layık olduğunu ortaya koyuyor. Ancak tanrı tarafından bir taçla ödüllendirilmemesine rağmen Ginseng bitkiler aleminin gerçek "Taçsız kralı".

 

GERÇEK GINSENG Mİ?

Yüksek tedavi değeri nedeniyle Ginseng'in çok sık olarak başka bitki veya türler ile katıştırıldığı görülmektedir. Gerçek Ginseng, Panax ginseng ve Panax quinquefolius bitkisinin köklerinden elde edilir; ana kalın gövdesi, yan kökleri ile birlikte. Bitki yavaş gelişir ve tedavide en az 6 yıllık bitkilerin kökü kullanılır. Bu nedenle, bitki Güney Kore, Kuzey-doğu Çin, Rusya ve Japonya'da ikliminin uygun olduğu dağlık bölgelerde yetiştirilmektedir. İklim olarak, yazın güneş görmemesi ve havanın nemli ve ılıman olması gerekir. Eğer bu süreç içerisinde güneş çıkacak olursa tarlaların üzeri siyah perde ile örtülür. Güneşin etkili madde bileşimini değiştirerek etki kaybına, dolayısıyla tedavi değerinin azalmasına yol açtığı belirlenmiş. Zaten gerçek Ginseng'in pahalı olmasının nedenlerinden biri de budur. Yetiştirmek oldukça zahmetli. Bu bakımdan Güney Kore'de yetiştirilen bitkilerin en yüksek kaliteye sahip olduğu bilinir. Birkaç hafta önce gazetelerde bir haber gözüme ilişti: Doğu Karadeniz'de Ginseng yetiştirmeyi planlıyorlarmış, ederi yüksek olduğu için. Peki tarlaların üzerini perde ile örtmeyi göze alıyorlar mı? Ederinin yüksek olmasının en önemli nedenlerinden biri yetiştirirken gereken ihtimam ve maliyet. Japonya'da çay pahalıdır. En lezzetli ve değerli çay da iklim bakımından uygun olan Kyoto'nun Otsu Gölü'ne doğru olan kısımlarında yetiştirilmektedir. Tarlaların kenarında duran siyah perdeleri gördüğümde hayrete düşmüştüm. Bunun nedenini sorduğumda, güneşin çayın lezzeti üzerinde (tanen biyosentezi) olumsuz etkisi nedeniyle toplama dönemlerinde güneş çıkarsa tarlaların üzerinin siyah perde ile örtüldüğünü söylediler. Bizde Doğu Karadeniz bölgesinde çay da yetiştiriliyor ve hiç bu şekilde bir uygulamaya rastladınız mı?

 

SAHTE GINSENG'LER

Yüksek değeri nedeniyle piyasada birçok taklit, katıştırılmış ürün de "Ginseng" adı altında satılıyor. Eğer kök olarak satın almaya kalkarsanız, Adamotu (Mandragora officinarum) veya Rauwolfia türlerinin kökünü Ginseng diye pazarlayabilirler. Her ikisi de taşıdığı alkaloitler (atropin, rezerpin, vd.) nedeniyle kullanımı riskli, miktara bağlı olarak zehirlenmeye yol açar. Bazen de pazarlardaki tezgahlarda ucuz Ginseng preparatlarını görüp "kelepir" olarak satın alıyoruz. Bu tip ürünler, herhangi belirgin bir yararı bulunmayan diğer Panax türlerinden hazırlanıyor. Yani ucuz ama boşa yapılmış bir harcama. Bir de Ginseng'in unvanından yararlanarak pazar kapmaya çalışan ürünler bulunuyor. Hani "Rusya'nın Tarkanı" filan gibi yakıştırmalar yapılır ya! Sibirya Ginsengi, Hint Ginsengi, vd. gibi. Sibi rya Ginsengi, farklı bir bitkiden elde ediliyor: Eleut erococcus senticosus bitkinin bilimsel adı. Köklerin bileşimi Gerçek Ginseng'ten tamamen farklı; lignanlar taşıyor. Yapılan bazı deneysel ve klinik çalışmalar fiziksel kapasiteyi artırdığını destekliyor, ancak Gerçek Ginseng kadar etkili değil. Ayrıca "yüksek tansiyona" yol açtığı da biliniyor. Bu bakımdan dikkatli olunmalı. Hint Ginsengi'nin ise Ginseng ile hiçbir ilgisi bulunmuyor. Latince bilimsel adı "Withania somnifera" bitkisinin köklerinden elde ediliyor. Fiziksel gücü arttırdığına dair deneysel olarak ortaya konulmuş bir etkinliği de bulunmuyor. Aksine hafif yatıştırıcı etkisi var. Haftaya bu konuya devam edeceğiz.

 

Ginseng'in yan etkileri, zararları

Geçen hafta gerçek ve sahte Ginsengler'den bahsetmiştik. Bu hafta sahte olanların yan etki ve zararlarından bahsedeceğiz. Gerçek Ginseng'in yüzyıllardır tedavide kullanılmasına rağmen, uygun miktarlarda (doz) ve süreçlerde (kullanım süresi) alındığında hiç bir ciddi yan etkisi veya zararlı etkisi bildirilmemiştir. Bazı kayıtlarda Ginseng'e atfedilen bazı yan etkiler yer almaktaysa da, bunlar "sahte Ginseng" kullanımı veya ilave edilen "katkı maddelerinden" ileri gelmektedir.

 

KATKI MADDELER

Gerçek Ginseng'in belirtilen fizyolojik etkilerinin görülebilmesi için en az 2-3 hafta yeterli doz seviyesinde kullanılması gerekir. Ancak ilaçların hızla etki göstermesine alışmış kişiler, birkaç gün ilacı kullandıktan sonra "etkisiz" düşüncesi ile kullanmaktan vazgeçebiliyor. Mesela, fiziksel kapasiteyi arttırması, zindelik vermesi için Ginseng kullanan bir kişi, bir haftadır kullandığı halde hiç bir yararını göremediği için ilacı kullanmaktan vazgeçebiliyor. İşte bu önyargıyı giderebilmek için üreticiler Ginseng formülasyonlarının içerisine hemen canlılık veren "kafein" veya kafein taşıyan "Kola ekstresi" vb. karışımlar ilave ediyorlar. Bu tip ürünler Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa da dahil diğer ülkelerde kalite kontrolü yapılma zorunluğu bulunmadığından, "ambalajın üzerinde bu katkı maddelerini bildirmeye de gerek görmüyorlar". Dolayısıyla bu "Katkılı Ginseng" formülasyonunu alan kişi daha ilk günden itibaren canlılık hissederek bu formülasyonu sürekli kullanmaya başlıyor. Ancak bu durumda da, sürekli kafein alınmasına bağlı olarak kişinin vücudunda "kafein entoksikasyonunun" tipik yan etkileri ortaya çıkıyor; ajitasyonlar, mide asiditesinin artışına bağlı olarak, özelikle gastrit, ülser vd. hastalarında mide-bağırsak sistemi şikayetleri, uykusuzluk, başağrısı, migren krizleri vd. ortaya çıkabiliyor. Ginseng kullanımı ile bildirilen tüm bu yan etkiler aslında kişinin haberi olmadan aldığı kafeine bağlı. Bu katıştırmanın bir diğer olumsuz tarafı hastamızın yüksek tansiyon hastası olması ve çay, kahve, meşrubat gibi kafeinli içeceklerden uzak durması gerekmesi durumunda ortaya çıkar. Bu nedenle "yüksek tansiyonlularda Ginseng kullanılmamalı" şeklinde yanlış bir kanı yaygınlaşmış durumda. Aslında gerçek Ginseng'in "tansiyonu düzenleyici" diğer bir deyişle "normalleştirici" etkisi var. Yani düşük tansiyonlularda tansiyonu yükseltirken, yüksek tansiyonlu hastalarda tansiyonu düşürmekte, normal değerlerine getirmektedir. Ancak Sibirya Ginsengi'nin gerçek Ginseng'ten farklı olarak yüksek tansiyonlularda kullanılmaması şeklinde uyarılar bulunmaktadır. Bu nedenle, kullandığınız Ginseng preparatının hangi birkiden elde edildiği, daha doğrusu kalitesi ve güvenilirliği son derece önemlidir.

 

NE KADAR KULLANMALI

Öncelikle ben ilaçların sürekli kullanımına karşı olduğumu çeşitli defalar belirtmişimdir (aman dikkat! bağışıklık sistemi baskılayıcılar ve bazı kalp ilaçlarının sürekli kullanılması gerekir). Bu nedenle, sürekli Ginseng kullanımı yerine, yıl içerisinde belirli aralıklarla "tedavi süreçlerinin" uygulanması bence en doğru şeklidir. Bu aralıkları kişinin kendisinin belirlemesi ve verilen aralar ile vücudun kendini toparlaması için fırsat verilmesi doğru olacaktır diye düşünüyorum. Normal olarak önerilen günlük doz 300-400 mg kök tozunu taşıyan tablet, kapsül veya benzeri ilaç şeklidir. Ancak vitamin mineraller ile desteklenmiş formülasyonlarda çok daha düşük miktarlarda kullanılabilmektedir. Aldığınız ürünün "kök tozu" mu yoksa "kök ekstresi" mi olduğu da önemli. Eğer kök ekstresi ise 80 mg dozlar yeterli, aksi takdirde çok yüksek doz kullanımına bağlı olumsuz etkiler görülebilir. Ginseng'in bilhassa "cinsel gücü artırıcı" olarak çok yüksek dozlarda önerilmesi ve kullanılması durumunda dikkatli olunmalıdır. Ginseng'in yan etkisi az dedik ama yüksek dozlarda kullanılması riskli. Gelecek hafta Ginseng'in bilimsel olarak desteklenen etkilerini inceleyeceğiz. 

 

Tabiatın mucizesi Ginseng

Gerçek Ginseng için "Tabiatın mucizesi" yakıştırması pek abartılı sayılmaz sanırım. Ancak bu özelliğini "tedavi ediciden" ziyade, "koruyucu, onarıcı" olarak dikkate almak daha doğru olur. Uzmanlar Ginseng için "vücudun fonksiyonlarını dengeler, destekler" tanımını kabul eder. Yani azalan/zayıflayan fonksiyonları destekler ama bir "Süpermen" yaratamaz. Bu nedenle, bazı uzmanlar Ginseng'in 40 yaş üstündekilerce kullanılmasının daha doğru olacağını savunur.

 

- Sinir sistemini yatıştırsın mı yoksa uyarsın mı?

- "Tabiatın mucizesi" dememin nedenlerinden biri, içerisinde birbirine zıt biyolojik etkilere sahip bileşenleri taşımasından; bu bilimsel olarak ortaya konulmuş bir gerçek. Mesela, taşıdığı saponinlerden biri olan Rb-1 ağrı kesici, konvülsiyon giderici, santral sinir sistemi üzerinde bastırıcı (depresan), stres ülserini önleyici etkilere sahip iken, diğer biri olan Rg-1'in santral sinir sistemi üzerinde uyarıcı, tansiyonu yükseltici, yorgunluğu giderici gibi, tamamen zıt özelliklere sahip olduğu tespit edilmiş. Yani santral sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı ve uyarıcı bileşenler bir arada bulunmakta; vücudun uyarılmaya ihtiyacı varsa uyarır, sakinleşmeye ihtiyacı varsa yatıştırır.

- Tansiyonu düşürsün mü, yükseltsin mi?

- Bu şekilde zıt etki gösteren diğer iki bileşen ise kalp fonksiyonları üzerinde etkili; saponinlerden panaksozit- Rb kalp fonksiyonlarını yatıştırırken, Rg ve Rg-1 kalp fonksiyonlarını hızlandırıyor. Tansiyon yüksek ise düşürür, düşük ise yükseltir, yani "normalleştirir". Ayrıca kalp ritim bozukluklarını düzenler (antiaritmik), kolesterol ve trigliseriti düşürür, kanı sulandırır, vs. Bir hususa dikkat: Kanı sulandırıcı ilaçlar kullananların (aspirin, coumadin, vd.) Ginseng (sarımsak, Ginkgo da dahil) kullanırken kan pıhtılaşma zamanını sık sık ölçtürmeleri ve kullandıkları ilaçların miktarını buna göre ayarlamaları önemlidir.

- Fiziksel ve zihinsel kapasiteyi artırır mı?

- Ginsengin asıl popüler kullanılışı, vücut fonksiyonlarını destekleyerek kişinin fiziksel ve zihinsel aktivitesini artırması, kişinin kendini daha iyi hissetmesini sağlaması. Sinir sistemi ve kalp fonksiyonlarının yanı sıra; bağışıklık sistemini destekleyip bedensel performansı artırarak, dış baskılara, stres vb. etkenlere karşı vücudun direncini artırır (Adaptojen etki). Kısa süreli kullanımlarda hafızayı kuvvetlendirdiği, zihin fonksiyonlarını destekleyerek konsantrasyonu artırdığı ve hafızayı onardığı ortaya konulmuş. Ancak bir kaç yıl önce bir bilimsel çalışmada 24-27 yaşları arasında deneklere Ginseng verilerek beyin fonksiyonlarındaki etkisi incelenmiş ve "bir etki bulunmadığı" sonucuna varılmıştı. Bence komik bir çalışma; denek grubu zaten en yüksek performansa sahip olması gerekenlerden oluşturulmuştur.

 

Prof. Dr. Erdem YEŞİLADA

21.01.2006 Tarihli 

Sabah Gazetesinden Alınmıştır.

 

 

Ginseng dünyada en çok araştırılmış, bilinen en eski bitkisel ilaçtır. Çin'de YANG (gençlik) toniği olarak da kullanılır. Yüzyıllardır diabet, yaşlılığı durdurmak, vücut direncini artırmak amacıyla kullanılmıştır. 

Ginseng (ren shell) bitkisinin kökü, erkeğin vücuduna benzediği için erkeğin kökü anlamına gelir. Her yıl, kökü sadece bir kol, bacak ve yumru verdiğinden, yıllanması için yıllar gerektiğinden fiyatı oldukça pahalıdır. Palalılığı nedeniyle ticari satışta saflığı bozulmuş ve dozu seyreltilmiştir. Yapılan bir analizde 64 ürünün 38'inin (%60) değersiz ucuz otlarla harmanlanmış olduğu saptanmıştır. Standart üretilen ürünlerde %5-7 oranında ginsenoid içeriyor diye etiketlenmektedir; bu da yaklaşık 5-6 yaşındaki bitkide biriken ginseng miktarına eşittir. 

Alman Komisyon E, Asya ginsengini, canlandırma toniği olarak yorgunluk, konsantrasyon bozukluğu, iş kapasitesini artırmada ve nekahat dönemlerinde önermektedir. Yun TK ve arkadaşlarının Canser Epidemiol Biomarkers Prev 1995'de yayımladıkları ve 1810 hasta üzerinde karşılaştırmalar gerçekleştirdikleri çalışmalarında kanser riskinde azalma saptanmıştır. Taze ginseng çalışmasında ise bu avantaj gösterilememiştir. Gene, Int. Epidemiol 1998 yılında yayımladığı ve 40 yaş üzeri 4.600 kişiyi kapsayan çalışmasında, ginseng tüketenlerin tüketmeyenlere oranla tüm kanser çeşitlerine karşı taşıdıkları risklerin azaldığını göstermiştir. Deney ortamında Pseudomonas aureginosa pnömonisi başlatılmış sıçanlarda subkutan enjeksiyon yoluyla verilen ginseng özünün mikroorganizmasının fagositozunu (yutulması) kolaylaştırdığı görülmüştür. 

 

BİLEŞENLER: Saponin glikozitleri, panaksoidler, uçucu yağlar antioksidanlar, polisakkaritler, yağ asitleri, poliasetilenler.

 

KULLANIMI: Kanserden korunma, diabet, yaşlılık semptomları, yaşlılığı geriletme, iktidarsızlık, HIV, güç ve enerji toplama ve enfeksiyonlara karşı artırmada. 

 

Prof. Dr. Erkan TOPUZ

İst. Üni. Onkoloji Enstitüsü Müdürü

Kanserde Alternatif ve Tamamlayıcı Tıp Kitabından...

 

 Panax C.A. Meyer L. türünün kökleridir. Bu tür 100 cm'ye kadar boylanabilen, kazık köklü, otsu ve çok yıllık bir bitkidir. 

 

YETİŞTİĞİ YERLER: Ginseng doğal olarak Kuzeydoğu Çin'de, Kore'de ve Rusya'da yetişmektedir. Çin, Japonya, Kore ve Rusya'da kültürü yapılmaktadır. Ginseng genellikle dördüncü yılında çiçeklenmeye başlar ve kökleri 4-6 yıl arasında olgunlaşır. 10. yıldan daha yaşlı kökler ilaç elde etmekte kullanılır. Kökleri çatallı etlidir. Beyaz ginseng, işlenmemiş bitki kökünün beyazlatılmış ve kurutulmuş halidir. Kırmızı ginseng ise beyaz ginseg haline getirilmiş taze bitki kökünün, kurutulmadan önce buharda bekletilmesiyle hazırlanır. 

Ginsengin cinsi ismi olan Panax, Yunanca pan (tüm) akos'tan (tedavi) gelmektedir ve tüm tedavi anlamındadır. Ginseng, Uzakdoğu'da yüzyıllardır kullanılan bir bitkidir. 

 

KULLANIM BİLGİLERİ: Yorgunluk, güçsüzlük ve kuvvetsizlik durumlarında, çalışma ve konsantrasyon kapasitesi düşüklüğünde zihinsel ve fiziksel kapasitesinin artırılmasına yardımcı olur.  

 

KULLANIMI: Ginseng tıbbî bitkiler arasında en çok bilinen ve kullanılanıdır. Yapılan çalışmalar ginsengin fiziksel dayanıklılık ve performansı artırdığı, yorgunluğu, halsizliği azalttığını ve kişinin strese uyum sağlamasını kolaylaştırdığını ortaya koymuştur. Tüm bu özellikleri taşıyan bitkiler "adaptasyon" olarak bilinir. Ginsengin en çok bilinen adaptojendir. Erkek üreme sistemini güçlendirici etkisi vardır. 

Yapılan son çalışmalarda ginsengin şeker metabolizmasını etkileyerek diyabete karşı faydalı olduğu da bulunmuştur. 

Kore ginsengi (kırmızı ginseng) özellikle erkeklerde cinsel açıdan canlandırıcı, afrodizyak ve ısıtıcı etki yapar. Ginseng türlerinin genel olarak yaşlılık semptomlarında oldukça destekleyici olduğunu gözlemledim, ama yüksek tansiyon gibi özellik gösteren durumlarda mutlaka doktora danışılması gerekmektedir. 

 

Ginseng (özellikle kırmızı Kore ginsengi) cinsel performansın artırılmasında çok etkilidir. 

 

Dr. M. Ender SARAÇ

Aile Hekimi - Danışman

Doğanın Şifalı Eli

Kitabından...

 

 

 

 

TÜRKİYE DİSTRİBÜTÖRÜ

 

MUHİTTİN

LOKMAN HEKİM

 

Hoşdere Caddesi 38/D

Çankaya - ANKARA

Tel & Faks: 0312 426 05 22  

GSM: 0532 645 49 92

E-mail:

ginseng@ginseng.gen.tr

mbeycar@ginseng.gen.tr